بسم الله

خمس درآمد دانشجوی تحت تکفل خانواده
س: آیا به درآمد دانشجویی که تحت تکفل خانواده است خمس تعلق میگیرد؟
ج: (همه مراجع) چنانچه از درآمد کسب تهیه شده و یک سال از آن گذشته باشد، خمس دارد

شروع سال خمسی
س: شخص از چه زمانی باید سال خمسی داشته باشد؟
آیات عظام امام، بهجت، خامنه ای، صافی و فاضل: برای کسانی که درآمد تدریجی روزانه دارند(مانند کاسب) از وقتی که شروع به کار می کند، برای کارمند و کارگر اولین درآمد و حقوق آنان، برای کشاورز و مانند آن از اولین محصول برداشت شده
تبصره: کسی که شغل ندارد اگر اتفاقاً معامله ای کند و سودی ببرد بعد از انکه یک سال از وقتی که فایده برده بگذرد باید خمس مقداری را که از خرج سالش زیاد آمده بدهد.

خمس وام تحصیلی
س: آیا به پولی که درمدت تحصیل در دانشگاه به عنوان کمک هزینه دریافت میشود خمس تعلق میگیرد؟
ج: (همه مراجع) خیر خمس ندارد. (کمک هزینه تحصیلی وامی است که در مدت تحصیل به دانشجویان پرداخت و بعداً دریافت میشود)
تبصره: چنانچه کمک هزینه تا پس از پرداخت اقساط آن پس انداز شود، به اصل و سود آن خمس تعلق میگیرد

خمس لوازم التحریر و ... اضافی مانده
همه مراجع: هنگامی که از دریافت اولین درآمد یک سال گذشت، آن روز وقت حساب سال است. هر چه از موونه (به مخارجی گفته میشود که در زندگی هزینه میشود و شامل مورادی است که در رساله آمده) که مورد استفاده قرار میگیرد و عین آن از بین میرود (مانند خوراکیها، موادهای شوینده، وسایل تحصیلی دفتر، خودکار و غیر آنها) چنانچه تا آخر سال خمسی زیاد بیاید و در بازار ارزشی داشته باشد باید خمس آن را با قیمت روز بپردازد. چیزهایی از موونه که مورد نیاز انسان است و با استفاده ی عین آن، از بین نمی رود (مانند فرش، وسیله نقلیه و ...) هر چند سال هم بر آنها بگذرد خمس به آنها تعلق نمی گیرد

خمس قرض
س: اگر شخصى مبلغى را قرض بگيرد و نتواند آن را قبل از آن سال ادا كند، آيا پرداخت خمس آن بر عهده قرض دهنده است يا قرض گيرنده؟ج: (آیت الله خامنه ای) بر قرض گيرنده خمس مال قرضى واجب نيست، ولى قرض دهنده اگر مال قرضى را از درآمد ساليانه كارش و قبل از پرداخت خمس آن قرض داده است، در صورتى كه بتواند تا آخر سال قرضش را از بدهكار بگيرد، واجب است كه هنگام رسيدن سال خمسى‏اش خمس آن را بپردازد، و اگر نتواند قرض خود را تا پايان سال بگيرد، فعلا پرداخت خمس آن واجب نيست، ليكن هر وقت آن را وصول كرد بايد خمس آن را بدهد.

خمس بورسیه
س: آیا پولی که به عنوان بورسیه به دانشجو میدهند خمس دارد؟
ج: (همه مراجع) آری چنانچه تا سر سال خمسی زیاد بیاید خمس دارد.

خمس پول ذخیره برای ازدواج
س:آیا به پولی که انسان برای ازدواج ذخیره کرده، خمس تعلق میگیرد؟
ج: (آیات عظام امام، تبریزی، سیستانی، مکارم و صافی) خمس دارد
آیت الله بهجت:چنانچه پس انداز کوتاه مدت و در حد متعارف (مثلا تا 3 سال)باشد خمس ندارد
آیات عظام فاضل و نوری:چنانچه بدون پس انداز نمی تواند در آینده ازدواج کند خمس ندارد
آیت الله خامنه ای: اگر برای تهیه هزینه های ازدواج در آینده نزدیک (مثلا تا 3 ماه پس از سال خمسی) پس انداز شده باشد و با پرداخت خمس آن نتواند آن ها را تهیه کند خمس ندارد

تجمیع مال خمس دار + مال غیر خمس دار
س: اگر مال مخمس با مال غیرمخمس در یک حساب بانکی جمع شود آیا میتوانیم برای مخارج زندگی نیت کنیم مال غیر مخمس کسر شود؟
ج: آیات عظام امام، بهجت، تبریزی، سیستانی و نوری: آری جایز است
آیات عظام خامنه ای، فاضل، مکارم و وحید: خیر جایز نیست. بلکه باید در پایان سال، خمس باقی مانده را به نسبت اموال بپردازید مگر آنکه پیش از هزینه کردن آن دو را جدا و از مال غیر مخمس خرج کنید

منبع رساله دانشجویی (10 مرجع) و استفتائات آیت الله خامنه ای